Półpostać: łysy, brodaty mężczyzna spogląda w bok spod ciężkich, skośnych brwi. To Cézanne patrzący na samego siebie. Twarz zbudowana jest z plam pomarańczu, różu i bladego lila, a niebieskoszary cień przesuwa się wzdłuż policzka. Ciemny płaszcz odcina się od tła podzielonego na płaskie, kanciaste pasy zieleni, ochry i pomarańczowej czerwieni.
Przyjrzyj się, jak nałożono farbę. Pociągnięcia pędzla są grube, szerokie i wyraźnie widoczne, nie zlewają się ze sobą, dlatego czoło i nos zdają się złożone z osobnych bloków barw, zamiast być wymodelowane gładkimi przejściami. To samo dzieje się za jego plecami, gdzie ściany i kraty przypominają niemal płaszczyzny. Cézanne badał, jak za pomocą barwy i pociągnięć pędzla oddać bryłowatość rzeczy — i właśnie na tym płótnie możesz zobaczyć tę metodę w działaniu.
Obraz namalowano farbami olejnymi na płótnie. W dokumentacji muzeum opisano go jako autoportret — temat, do którego Cézanne powracał przez całą karierę. Z zapisów wynika, że dzieło przechodziło z rąk do rąk: od paryskiego marszanda trafiło do rodziny Jacques’a Laroche’a. Pokazywano je na wystawach w 1922, 1924, 1952 i 1988 roku, między innymi na wielkiej retrospektywie Cézanne’a w Musée d’Orsay w 1988 roku.
Paul Cézanne był kluczowym francuskim malarzem postimpresjonistycznym, urodzonym 19 stycznia 1839 roku w Aix-en-Provence. Pochodził z zamożnej rodziny, co dało mu swobodę w dążeniu do sztuki, mimo oczekiwań ojca, by dołączył do rodzinnego biznesu bankowego. Jego wczesne wpływy obejmowały romantyzm i realizm, ale ostatecznie stworzył unikalny styl, który podkreślał strukturę i formę, łącząc impresjonizm z rodzącym się kubizmem.
Prace Cézanne'a charakteryzowały się powtarzalnymi pociągnięciami pędzla i charakterystycznym użyciem płaszczyzn kolorystycznych, co odzwierciedlało jego głębokie zaangażowanie w tematy. Początkowo spotkał się z sceptycyzmem i kpinami, ale znalazł wsparcie wśród innych artystów i kilku wnikliwych kolekcjonerów, co doprowadziło do jego pierwszej wystawy indywidualnej w 1895 roku. Jego innowacyjne podejście położyło fundamenty pod nowoczesną sztukę, zyskując tytuł "ojca nas wszystkich" od późniejszych mistrzów, takich jak Picasso i Matisse.
Pomimo burzliwych relacji z rodziną i krytykami, nieustanna pogoń Cézanne'a za artystyczną prawdą i odnową tradycyjnych metod ugruntowała jego miejsce w historii sztuki jako postaci transformacyjnej, której dziedzictwo wciąż inspiruje. Zmarł 22 października 1906 roku, pozostawiając po sobie dorobek, który głęboko wpłynął na kierunek nowoczesnej sztuki.
Materiał cofa się do dziecięcego podarunku, od którego wszystko się zaczęło: kiedy Cézanne stanął w obronie młodego Émile’a Zoli na szkolnym dziedzińcu, następnego dnia Zola podziękował mu koszem jabłek. Przez resztę kariery jabłka powracały jako motyw w jego martwych naturach.
Henri Gasquet był kolegą Cézanne’a ze szkoły Saint-Joseph w Aix. Jego syn, pisarz Joachim Gasquet, opublikował później, w 1921 roku, książkę o Cézannie, która jest jednym ze świadectw życia malarza.
