Śmierć Leonarda da Vinci
🎧 To dzieło ma audioprzewodnik – posłuchaj w aplikacjiBlada postać Leonarda da Vinci leży na wystawnym łóżku przykrytym bogatym czerwonym materiałem, trzymana w ramionach Franciszka I, który pochyla się blisko, a jego twarz jest pełna troski. Otwarta książka i mały krucyfiks na stole obok nich sugerują głębokie duchowe i intelektualne dziedzictwo, które Leonardo pozostawia po sobie.
Ten intymny moment uchwyca koniec pewnej epoki, ponieważ delikatny uścisk króla symbolizuje nie tylko pożegnanie z wielkim artystą, ale także splatanie królewskiego patronatu z osiągnięciami artystycznymi. Jean-Auguste-Dominique Ingres czerpie z relacji Giorgio Vasari, przedstawiając śmierć Leonarda, która miała miejsce 2 maja 1519 roku, jako poruszający moment w historii, w którym uczucie króla do artysty jest namacalne. Postacie otaczające łóżko, w tym zmartwiony Francesco Melzi, uczeń Leonarda, oraz cień lekarza, dodatkowo podkreślają powagę tego pożegnania.
Jean-Auguste-Dominique Ingres, na zlecenie Pierre Louis Jean Casimir de Blacas, stworzył ten obraz w 1818 roku, odzwierciedlając zarówno hołd dla geniuszu Leonarda, jak i afirmację ultraroyalistycznych idei swojego czasu. Dzieło, przesiąknięte tradycją neoklasycyzmu, przypomina o trwałej więzi między sztuką a władzą, uwieczniając moment, który odbija się echem przez historię.
Alexandre Desgoffe był wybitnym francuskim malarzem pejzaży, urodzonym w Paryżu w 1805 roku. Uczeń Ingres'a, rozwinął charakterystyczny styl, który często integrował tematy historyczne i mitologiczne w swoich pejzażach. Jego podróże do Włoch w latach 1837-1842 miały ogromny wpływ na jego twórczość, pozwalając mu uchwycić istotę włoskiej wsi. Desgoffe po raz pierwszy zaprezentował swoje prace na Salonie w 1834 roku i otrzymał wiele nagród w trakcie swojej kariery, w tym kilka medali klasowych oraz tytuł Kawalera Légion d'honneur w 1857 roku.
Do jego znaczących dzieł należy "Furia Orestesa", znajdująca się w Galerii Luksemburskiej, oraz "Cyklop", umieszczony w Muzeum w Lyonie. Poza malarstwem, przyczynił się do dekoracji ważnych paryskich zabytków, takich jak Bibliothèque Nationale. Dziedzictwo Desgoffe'a kontynuowane było przez jego rodzinę, w szczególności przez jego siostrzeńca, malarza martwej natury Blaise'a Alexandre'a Desgoffe'a. Zmarł w Paryżu w 1882 roku, pozostawiając po sobie bogaty dorobek, który odzwierciedla przejście od romantyzmu do wyłaniającego się realizmu Szkoły Barbizonu.
Zamówiona w 1818 roku przez Pierre'a Louisa Jeana Casimira de Blacas, francuskiego ambasadora w Rzymie, malowidło Ingres'a miało na celu uhonorowanie dziedzictwa Leonarda da Vinci, jednocześnie wzmacniając ideały ruchu ultra-royalistycznego. Był to czas, kiedy rząd francuski starał się celebrować Ancien Régime i jego artystów. Dzieło Ingres'a znalazło stałe miejsce w Petit Palais w Paryżu, gdzie pozostaje do dziś. Pochodzenie obrazu obejmuje znane postacie, takie jak Félicie de Virieu, markiza, która posiadała go przed jego nabyciem przez muzeum. Co ciekawe, przedstawienie przez Ingres'a tego historycznego momentu było inspirowane relacjami Giorgio Vasari'ego, które, choć nie do końca dokładne, ukształtowały narrację o ostatnich chwilach Leonarda.
Ingres użył oleju na płótnie, aby stworzyć bogaty gobelin faktur i kolorów, który przywołuje emocjonalny ciężar sceny. Jego pędzelkowanie jest staranne, szczególnie w przedstawieniu tkanin—wspaniała czerwona draperia i delikatne białe lniane tkaniny kontrastują ze sobą, przyciągając wzrok widza do centralnych postaci. Kompozycja jest starannie zrównoważona, z bladą postacią Leonarda opierającą się na żywym tle, podczas gdy dynamiczna postura Franciszka I sugeruje pilność i współczucie. Wybór Ingres'a, aby przedstawić króla bez rękawiczek, dodaje warstwę intymności, podkreślając osobiste połączenie między dwoma mężczyznami. Postacie otaczające łóżko są ukazane z poczuciem głębi, ich wyrazy twarzy i gesty przyczyniają się do ogólnej narracji o stracie i czci. Poprawki Ingres'a do oryginalnego rysunku, w tym dostosowania postaci i draperii, pokazują jego zaangażowanie w osiągnięcie harmonijnej i wpływowej kompozycji.
Ciekawostką dotyczącą tego obrazu jest to, że Jean-Auguste-Dominique Ingres początkowo stworzył go jako rysunek lawowany w latach 20. XIX wieku, a następnie dokonał kilku zmian, zanim osiągnął ostateczną kompozycję. Jedną z najciekawszych zmian było dodanie postaci młodego księdza, którą Ingres uwzględnił jako późniejszy pomysł, co pokazuje jego rozwijającą się wizję sceny. To odzwierciedla skrupulatną naturę Ingres'a i jego pragnienie uchwycenia istoty chwili z precyzją.
Relacje Vasari'ego, choć nie do końca dokładne, dostarczyły narracyjnej ramy, którą Jean-Auguste-Dominique Ingres wykorzystał do przedstawienia ostatnich chwil Leonarda.
Obecnie znajduje się w Petit Palais w Paryżu.
