Zdjęcie: Phyrexian · Mary Harrsch · Sailko · Phyrexian
Książę Imperialny i pies Nero
Chłopiec przedstawiony w tym marmurowym posągu to Ludwik Napoleon, jedyny syn Napoleona III i cesarzowej Eugenii, a pies u jego boku to Nero. Spójrz na dłoń spoczywającą na karku psa: ramię chłopca obejmuje zwierzę swobodnym, niewymuszonym gestem, a pies patrzy na niego, z długim, opadającym uchem. Chłopiec stoi, opierając ciężar ciała na jednej nodze, i lekko odwraca głowę od nas. To właśnie ten drobny ruch sprawia, że wygląda, jakbyśmy przyłapali go w przelotnej chwili, a nie oglądali zastygłego w pozie do oficjalnego portretu.
Wiele o tej historii opowiada strój. Zapinana na guziki kurtka, kamizelka i luźno zawiązana muszka zostały starannie wyrzeźbione, podobnie jak marszczone spodnie do kolan i płaskie buty z małymi ozdobnymi kokardkami. Tkanina układa się w fałdy tam, gdzie gniotłyby się ubrania prawdziwego dziecka, a włosy tworzą krótkie, miękkie fale. Trudno sprawić, by jasny marmur przypominał żywą skórę, ale Carpeaux nadał powierzchni gładkość i ciepły wygląd, a przez kamień biegną delikatne żyłki.
Carpeaux był rzeźbiarzem, który zdobył sławę, zrywając ze sztywnymi konwencjami akademickimi, i szczerze podziwiał cesarza. W 1864 roku udzielał młodemu księciu lekcji rysunku i modelowania, a ta zażyłość dała mu sposobność do stworzenia portretu. Sam rzeźbiarz mówił, że posąg będzie znakomitym symbolem nowoczesności, i opisywał go jako kolejny szczebel na drodze do własnej sławy. Wkrótce powstały pomniejszone kopie, a w 1869 roku dwór cesarski odkupił do nich prawa. W 1868 roku Carpeaux wykonał też wersję z posrebrzanego brązu, bez psa, przeznaczoną do ratusza w Paryżu. Została zniszczona w pożarze w 1871 roku.
Jean-Baptiste Carpeaux był wybitnym francuskim rzeźbiarzem i malarzem, urodzonym 11 maja 1827 roku w Valenciennes. Pochodząc z skromnego środowiska, podjął się sztuki wbrew woli ojca, studiując pod okiem François Rude w École des Beaux-Arts. Jego podróż zaprowadziła go do Rzymu po zdobyciu Prix de Rome w 1854 roku, gdzie zanurzył się w dziełach Michała Anioła i Donatella, rozwijając styl charakteryzujący się ruchem i spontanicznością, odbiegając od tradycji klasycznych.
Wczesne prace Carpeaux, w tym Neapolitański Chłopiec Rybak, zyskały popularność, co doprowadziło do zleceń od Napoleona III. Jego znaczące dzieła, takie jak Ugolino i jego synowie oraz Taniec dla Opéra Garnier, ukazywały jego zdolność do łączenia realizmu z dynamicznymi formami, choć czasami spotykały się z krytyką za swoją śmiałość. Był kluczową postacią w artystycznym krajobrazie Drugiego Cesarstwa, a jego innowacyjne podejście do rzeźby obejmowało tworzenie dostępnych replik swoich prac.
Przez całe życie Carpeaux utrzymywał głęboką więź z ulicami i życiem wokół siebie, często czerpiąc inspirację z codziennych tematów. Zmarł 12 października 1875 roku, pozostawiając po sobie dziedzictwo, które wpłynęło na przyszłe pokolenia artystów, w tym jego uczniów Julesa Dalou i Jean-Louisa Foraina. Jego prace pozostają cenione w głównych muzeach na całym świecie, utrwalając jego miejsce w historii sztuki jako mistrza rzeźby XIX wieku.
Dzieło datowane jest na 1865 rok, a w katalogu figuruje pod tytułem „Książę Imperialny i pies Nero”. Zostało pokazane na Wystawie Światowej w Paryżu w 1867 roku, gdzie skatalogowano je pod numerem 23. Jego historia własności wiedzie od cesarzowej Eugenii, której kolekcję sprzedano w Farnborough 18 lipca 1927 roku — dzieło figurowało w katalogu pod numerem 1317 — przez Fabiusa, a następnie do pani Raba Deutsch de la Meurthe. W 1927 roku pokazano je ponownie na wystawie „Pamiątki rodziny cesarskiej” w zamku Malmaison, pod numerem 73.
W katalogu odnotowano nazwisko, które łatwo przeoczyć: autorstwo rzeźby przypisano zarówno Bernaertsowi, jak i Carpeaux — to przypomnienie, że wiele marmurowych rzeźb z tego okresu wykonywali wprawni kamieniarze, pracujący na podstawie modeli rzeźbiarza.
Tak, Carpeaux opisywał tę rzeźbę jako kolejny szczebel na drabinie własnej sławy i nazywał ją znakomitym symbolem współczesności.
W 1868 roku wykonano srebrzoną wersję z brązu, bez psa, dla paryskiego ratusza, lecz zniszczył ją pożar w 1871 roku.
