Lamartine przed ratuszem w Paryżu odrzuca czerwoną flagę
Gęsty tłum napiera na brukowany plac przed wysoką kamienną fasadą. Pośrodku mężczyzna w ciemnym płaszczu i szarfie stoi na krześle, z jednym ramieniem wyciągniętym nad tłumem. Spójrz na czerwoną flagę po lewej stronie z napisem „REPUBLIQUE”, a potem na trójkolorowe flagi wznoszące się pośrodku i po prawej: obraz przedstawia wybór między dwiema flagami, a wyciągnięte ramię wskazuje chwilę podjęcia decyzji.
Scenę pozwala odczytać połączenie codzienności i przemocy, stłoczonych na pierwszym planie. Po lewej leżą wóz i rozsypane srebro, a niżej na bruku spoczywa zakrwawiona postać; obok niej jest mały pies, a wśród szczątków stoją armata i drewniana skrzynia. Po prawej rannego mężczyznę niesie się na noszach, a obok żołnierzy w hełmach i czakach leży powalony koń. Walki na tym placu właśnie się skończyły, a tłum przybył zobaczyć, kto ukształtuje to, co nastąpi.
Mężczyzna na krześle to Alphonse de Lamartine, romantyczny pisarz i polityk, jedna z czołowych postaci rządu tymczasowego, który zebrał się w ratuszu w Paryżu po upadku monarchii lipcowej Ludwika Filipa I w 1848 roku. Lamartine odrzucił czerwoną flagę na rzecz tradycyjnej trójkolorowej, która pozostała flagą narodową podczas Drugiej Republiki, a obraz upamiętnia tę odmowę. Czerwoną flagę podaje na obrazie alegoryczna kobieta na koniu, w czapce frygijskiej — postać spoza zwyczajnego świata tłumu, która ukazuje sztandar jako ideał, od którego się odwrócono.
Henri Félix Emmanuel Philippoteaux, znany jako Félix Philippoteaux, urodził się w Paryżu 3 kwietnia 1815 roku i zmarł w tym samym mieście 8 listopada 1884 roku. Kształcił się pod okiem malarza Léona Cognieta, a zadebiutował na Salonie Paryskim w 1833 roku. Szybko zdobył uznanie jako malarz tematów historycznych, a przede wszystkim jako specjalista od scen batalistycznych. Wśród jego prac znalazły się portret Napoleona w mundurze pułkowym oraz cykl obrazów upamiętniających francuskie zwycięstwa w wojnach napoleońskich, świadczący o jego nieprzemijającej fascynacji kampaniami cesarza. Malował także tematy orientalizujące. W 1846 roku został kawalerem Legii Honorowej, co potwierdzało jego pozycję wśród współczesnych.
Sławę zawdzięcza jednak przede wszystkim panoramie, ogromnemu, kolistemu obrazowi, który miał otaczać widza nieprzerwanym widokiem rozciągającym się na 360 stopni. Wspólnie z synem Paulem Philippoteaux, który był również jego uczniem, stworzył panoramy przedstawiające między innymi oblężenie Paryża podczas wojny francusko-pruskiej, obronę fortu d’Issy w 1871 roku oraz bitwę pod Gettysburgiem, namalowaną w latach 1882–1883. Dzieło poświęcone Gettysburgowi okazało się niezwykle popularne w Stanach Zjednoczonych: w ciągu roku przyciągnęło około pół miliona zwiedzających i na kolejną dekadę odnowiło zainteresowanie publiczności tą formą. Aby wzmocnić iluzję, ojciec i syn umieszczali przed płótnem elementy trójwymiarowe, takie jak części dioramy i autentyczne przedmioty z pola bitwy, płynnie wkomponowane w malowaną scenę.
Twórczość Philippoteaux świadczy o jego oddaniu widowiskowej, immersyjnej sztuce oraz pamięci o francuskiej historii wojskowości — od triumfów Napoleona po traumę lat 1870–1871. Współpraca z synem połączyła dwa pokolenia artystów we wspólnym przedsięwzięciu. Jego obrazy znajdują się w zbiorach publicznych, między innymi w Muzeum Historii Francji w Wersalu oraz w Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie. Zmarł w Paryżu w 1884 roku, a jego nekrolog ukazał się w listopadzie tego samego roku w „New York Timesie”.
Oto historia kryjąca się za tym płótnem. W 1848 roku upadła monarchia lipcowa Ludwika Filipa I, a przy ratuszu w Paryżu zebrał się rząd tymczasowy. Alphonse de Lamartine, romantyczny pisarz i polityk, był jedną z kluczowych postaci tego rządu i oficjalnie proklamował Drugą Republikę Francuską. Obraz Henriego Félixa Philippoteaux, zatytułowany „Lamartine przed ratuszem w Paryżu odrzuca czerwoną flagę”, datuje się na około 1848 rok. Znajduje się w Muzeum Carnavalet w Paryżu, gdzie trafił w 1901 roku.
Płótno to wielki obraz olejny, mierzący mniej więcej trzy metry wysokości i sześć długości, więc zajmuje całą ścianę i każe się cofnąć o kilka kroków. Paleta składa się głównie z ciepłych szarości i ochr, dzięki czemu kamienna fasada i bruk wydają się zakurzone i zniszczone, a czerwienie, błękity i biel wyróżniają się w flagach, mundurach i sztandarze po lewej stronie. Lamartine stoi na krześle pośrodku, podniesiony ponad tłum, z jedną ręką szeroko wyciągniętą, otoczony mężczyznami w szarfach, podczas gdy tłum wypełnia brukowany plac, a w oknach powyżej widać powiewające postacie. Pierwszy plan jest zagracony szczątkami: wóz i rozsypane srebra, wazony i kosze, drewniana skrzynia, beczka, armata, a wśród kamieni mały piesek. Po prawej stronie ranną osobę niosą na noszach obok żołnierzy w hełmach i czakach oraz powalonego konia.
Na obra widzimy alegoryczną kobietę na koniu, w czapce frygijskiej, niosącą czerwoną flagę, którą powstańcy chcieli przyjąć. Umieszcza to idealną postać poza zwykłym tłumem, a scena upamiętnia odrzucenie przez Lamartine’a tej flagi na rzecz trójkolorowej.
Tak, Paul Philippoteaux również był artystą. Obaj zasłynęli z tworzenia panoram, między innymi jednej przedstawiającej bitwę pod Gettysburgiem, która zdobyła popularność w Stanach Zjednoczonych.
