Portret pani Durant
Kobieta w czerni stoi w całej postaci, odwrócona ciałem w lewo, lecz twarzą zwrócona ku tobie. Zdejmuje jedną rękawiczkę, a druga leży już zmięta na podłodze. Ta uchwycona w pół ruchu chwila jest sednem obrazu. Przyjrzyj się uważnie rękawiczce na podłodze i kapeluszowi ozdobionemu drobnymi żółtymi kwiatami — artysta umieścił oba te elementy, by przyciągały wzrok.
Portret jest dziełem Carolus-Durana, urodzonego jako Charles Auguste Émile Durand, francuskiego malarza paryskich wyższych sfer z czasów III Republiki. Modelką była jego żona, Pauline Croizette, którą poślubił w styczniu 1868 roku. Była pastelistką i miniaturzystką, a do tego płótna pozowała w 1869 roku. Obraz pokazano w roku powstania na Salonie w Paryżu, gdzie zdobył medal. W 1875 roku państwo zakupiło go do Musée du Luxembourg. Pokazano go także na Wystawie Światowej w 1878 roku, a od 1982 roku znajduje się w Musée d’Orsay.
Charles Auguste Émile Durand, znany jako Carolus-Duran, był wybitnym francuskim malarzem i nauczycielem sztuki, urodzonym 4 lipca 1837 roku w Lille. Wyłonił się w okresie Belle Époque, słynąc z eleganckich portretów wyższych sfer w Francji III Republiki. Jego artystyczna podróż rozpoczęła się od lekcji rysunku u lokalnego rzeźbiarza, a następnie formalnych studiów malarskich pod okiem François Souchona w Paryżu, gdzie przyjął swoje pseudonim.
Wczesne prace Duranda były inspirowane realizmem, szczególnie Gustave'em Courbetem, ale później skłonił się ku stylowi Diego Velázqueza po podróży do Rzymu i Hiszpanii. Jego przełomem było malowidło "Zamordowany", które zdobyło znaczną uznanie. Stał się znany z portretów, uchwycając istotę swoich zamożnych modeli w charakterystyczny sposób.
Jako nauczyciel, Durand założył prominentne atelier w Paryżu, mentorując wielu znanym artystom, w tym Johnowi Singerowi Sargentowi. Jego wkład w świat sztuki został doceniony licznymi odznaczeniami, w tym wieloma awansami w Légion d'honneur. Odegrał kluczową rolę w społeczności artystycznej, współzakładając Société Nationale des Beaux-Arts i zasiadając w jury na ważnych wystawach.
Dziedzictwo Duranda charakteryzuje się jego zdolnością do łączenia technik akademickich z nowoczesną wrażliwością, co czyni go kluczową postacią w przejściu od tradycyjnego do współczesnego portretu. Zmarł 17 lutego 1917 roku, pozostawiając bogate dziedzictwo artystyczne, które wciąż wpływa na artystów dzisiaj.
Obraz ukończono w 1869 roku i po raz pierwszy pokazano w tym samym roku na Salonie Artystów Francuskich w Paryżu, gdzie skatalogowano go pod tytułem „Portret pani*** (Madame Durant)”. Państwo nabyło go później do Muzeum Luksemburskiego, a od 1982 roku znajduje się w Muzeum Orsay. Modelka, Pauline Croizette, była żoną artysty: z materiałów wynika, że pobrali się w styczniu 1868 roku, a ona pozowała do obrazu w 1869 roku, czyli w roku jego powstania.
Pod względem fizycznym obraz jest wysoki i niemal naturalnej wielkości: ma 228 na 164 centymetry i został namalowany olejem na płótnie. Kobieta stoi w trzech czwartych, z głową zwróconą ku nam. Ma na sobie długą, ciemną suknię z dopasowanym stanikiem i obszerną spódnicą, która rozpościera się po podłodze, tworząc tren. Na jej ciemnych włosach spoczywa mały, ciemny kapelusz ozdobiony żółtymi kwiatami, a przy uszach opadają loki. Przy nadgarstkach widać białe mankiety. Tło stanowi przydymiona, niejednolita szarozielona płaszczyzna, pozbawiona mebli i innych elementów otoczenia; przy prawej krawędzi biegnie jasny, dekoracyjny pas. Powierzchnia farby jest gładka, a przejścia miękkie; czerń tkaniny oddano subtelnym połyskiem, a nie ostrymi kontrastami. Opis techniki podkreśla gładkie, łagodne przejścia; nie wspomina o widocznych pociągnięciach pędzla ani o impaście.
Tak. Pauline Croizette, żona malarza, tworzyła pastele i miniatury, więc sama zajmowała się sztuką, zanim pozowała do tego portretu.
