Kościół w Gréville
Na tle bladoniebieskiego nieba na niewielkim wzniesieniu stoi mały kamienny kościół, a jego kwadratową wieżę wieńczy maleńki wiatrowskaz.
Przyjrzyj się uważnie murom: są zbudowane z chropowatego, szaro-ochrowego kamienia, poprzecinanego wąskimi, łukowymi oknami. Farba jest nałożona grubą warstwą i rozprowadzona szorstkimi pociągnięciami, dzięki czemu kamień wydaje się ciężki i ziarnisty. U podnóża wieży znajduje się mały znak przypominający krzyż, a obok samotna postać idzie ścieżką, niosąc jasny tobołek. Na pierwszym planie kilka jasnych owiec pasie się przy murze z suchego kamienia.
To właśnie ten motyw nadaje obrazowi charakter: mur, pasące się stado i samotny wędrowiec należą do wiejskiego krajobrazu, który Jean-François Millet znał od podszewki. Poza tym moje źródła nie podają, kiedy ani dlaczego namalował ten konkretny widok, ani jak dzieło zostało wówczas przyjęte.
Jean-François Millet był kluczową postacią w XIX-wiecznej sztuce francuskiej, urodził się 4 października 1814 roku w Gruchy w Normandii. Jako jeden z założycieli szkoły Barbizon, jest znany z głębokich przedstawień życia chłopów, ucieleśniając ruch realizmu. Wczesne lata Millet'a były przesiąknięte pracą rolniczą, co miało głęboki wpływ na jego tematy artystyczne. Po nauce u różnych artystów, przeniósł się do Paryża, gdzie początkowo zmagał się z trudnościami, ale ostatecznie zyskał uznanie za swoją twórczość.
Obrazy Millet'a często podkreślały godność wiejskich robotników, ukazując ich zmagania i więź z ziemią. Jego znaczące dzieła, takie jak "Zbieraczki" i "Anioł Pański", odzwierciedlają przesunięcie od idealizowanych pastoralnych scen do bardziej autentycznego przedstawienia współczesnych warunków społecznych. Mimo że na początku swojej kariery spotkał się z krytyką, w połowie lat 50. XIX wieku odniósł sukces, tworząc arcydzieła, które rezonowały zarówno z publicznością, jak i krytykami.
Dziedzictwo Millet'a polega na jego zdolności do wyniesienia codziennego życia rolników do sfery sztuki pięknej, wpływając na pokolenia artystów i utrwalając swoje miejsce w historii sztuki jako obrońca klasy robotniczej. Zmarł 20 stycznia 1875 roku w Barbizonie, pozostawiając po sobie bogaty dorobek, który nadal inspiruje.
Obraz datowany jest na 1871 rok, powstał więc w latach tuż po wojnie francusko-pruskiej. Z dostępnych zapisów wynika, że za życia artysty nie został sprzedany: pozostał w jego własnej kolekcji, a następnie pojawił się na aukcji spuścizny Milleta w paryskim Hôtel Drouot 10 maja 1875 roku, pod numerem katalogowym 50. Później dzieło trafiło do zbiorów muzeum pod numerem inwentarzowym RF 140. Poza tym źródła nie podają, kto je zamówił ani jak zostało przyjęte.
Przyjrzyj się samemu kamieniowi. Kościół wyrasta na tle bladoniebieskiego nieba jako przysadzista, masywna bryła. Stromy łupkowy dach opada ku kwadratowej wieży zwieńczonej niewielkim wiatrowskazem. Ściany są szaroochrowe i chropowate, a wąskie, łukowate okna przypominają szczeliny wycięte w murze. Na pierwszym planie obraz nabiera ziemistych barw: oliwkowa, brązowa i ochrowa ziemia, niski mur z nieobrobionego kamienia biegnący przez trawiaste zbocze oraz kilka jasnych owiec pasących się przy nim. Po prawej stronie ciemnozielone drzewa i niskie, kryte strzechą domki napierają z boku. Niebo nie jest jednolite — pokrywają je przetarte białe chmury, a w pobliżu wieży widać drobne ciemne punkciki, być może ptaki. Farba jest nałożona grubą warstwą i przeciągnięta po powierzchni, dzięki czemu fakturę kamienia i ziemi niemal można poczuć pod palcami.
Tak. W 1984 roku naukowcy z Muzeum Sztuk Pięknych w Bostonie prześwietlili promieniami rentgenowskimi jego obraz z 1870 roku „Młoda pasterka” i odkryli, że namalowano go na obrazie „Niewola Żydów w Babilonie”, który w przeciwnym razie zaginąłby bez śladu.
